Millennials kennen hun bronnen niet meer
Tijdens Podium Klassiek op zondagavond 5 april 2026 sprak bariton Michael Wilmering over heling met muziek, onder meer bij operaties en op de verkoeverkamer. Tot mijn verbazing werd dit gepresenteerd alsof het een relatief nieuwe ontwikkeling is. Er werd gesproken over het limbisch systeem en de ontspannende werking van muziek, met praktische tips zoals het samenstellen van playlists voor spannende momenten. De verwondering aan tafel was groot. Maar wie de geschiedenis kent, weet dat dit verhaal al decennia bestaat.
Al in de jaren 70 en 80 deden pioniers als Jane Houston, Laurel Elisabeth Keyes, Jonathan Goldman en Don Campbell uitgebreid onderzoek naar de helende werking van stem en geluid. Ik maakte zelf deel uit van deze stroming. Belangrijke bronnen zijn onder andere Toning van Keyes (1978) en The Power of Sound van Campbell (1989). In Europa bracht Joachim Ernst Behrendt vanaf de jaren 50 via radio-uitzendingen het idee van het ‘derde oor’ onder de aandacht, later vastgelegd in zijn boek Nada Brahma (1987).
Ook in Frankrijk werkte KNO-arts Alfred Tomatis al vanaf 1945 met gefilterde muziek van Mozart om gehoor- en spraakproblemen te behandelen. Zijn werk vond navolging in Nederland, waar diverse Tomatis-instituten ontstonden. Don Campbell populariseerde deze inzichten verder met The Mozart Effect (1997). Zelf publiceerde ik na mijn opleiding bij Campbell het boek De helende stem (2000), waarin ik een methode ontwikkelde voor het werken met trilling, stem en geluid. Inmiddels bestaat deze opleiding al 25 jaar en heeft zij talloze professionals geïnspireerd.
Wie zich werkelijk verdiept, ontdekt dat de werking van muziek niet alleen het limbisch systeem betreft, maar ook de prefrontale cortex, essentieel voor het ervaren van samenhang, inzicht en bewustzijn. Ook het werken met muziek en stem in ziekenhuizen is allang ingeburgerd. Denk aan het Chalice of Repose Project sinds 1980, waarbij live muziek wordt ingezet voor stervenden, en de vele initiatieven in de Verenigde Staten onder leiding van Don Campbell.
In Nederland heb ik jarenlang mensen begeleid die zich voorbereidden op operaties of het levenseinde, door middel van persoonlijke opnames met stem en muziek. Deze praktijk heeft diepe wortels en een rijke traditie. Juist daarom is het van belang dat we onze bronnen kennen. Dan zien we dat heling met geluid geen trend is, maar een ontwikkeling met een lange, gedragen geschiedenis.
Wie verder wil verdiepen, verwijs ik graag naar mijn boek De helende stem en mijn nieuwe werk Het helende lichaam.
